Li famos unesim frase del Evangelium de Johannes cela un profund sense, anc si noi comprende it litteralmen. Nam solmen per su capabilitá expresser per paroles su intern traviventies, su observationes e sentimentes, su perceptiones e desiras e communicar les, evenit li metamorfose del hom ex un animale, solmen li linguistic talent corona li hom quam li dómino del creaturas. Sin parol ne vell exister un clar notion, sin notion null pensation, sin lingue null alt spiritual vive. Nam li singul notiones, per li medie de queles li hom pensa, es strictissim ligat con cert paroles, un real, ver pensada sin paroles ne es possibil. Concedet que mani vrevi pensation, mani actiones de vole eveni instinctiv o intuitiv, un plu alt spiritual vive, quel eleva se super obscur fluctuationes de pur instinctes e perceptiones a plen claritá e libertá del conceptiv pensacda, es e va esser connectet a linguistic capacitá. Omni spiritual valores li hom debi finalmen a su talent de articulat parlation. Novális dí unquande in su aforismes: „Li grammatica es li dynamica del spiritual dominia. Un parol de command move armées, li parol ‚libertá‘ nationes.“ Quande li poet e li pensator vaga liber ad in li immens dominia de pensas, lor ales es li parol. Li parlant hom victe li circumant natura per li parol e quam creator forma per li parol su propri, subjectiv munde, in contraritá e quam contrast al sensualmen perceptibil fenomenes: li munde del spíritu – de su spíritu. On ha dit, que li hom es un hybrid inter deo e animle, e yo vole dir que li paroles es li scalunes de ti scaliere celesti, along quel il prova grimpar super lu pur animalic ad in li luce del sprirtualitá. De to secue anc, que li lingue dá nos li fundament e li unesim base de omni cultura.

(Güntert.)

Li lingual situation in li hodial Europa es paradoxal.

Li material civilisation, li scientie, e mem li arte unifíca se plu e plu. Li cultivat europano senti se quasi in hem in omni landes queles have europan civilisation, it es, plu e plu, in li tot munde. Hodie presc omni states guerrea per li sam armes. Sin cessa li medies de intercommunication ameliora se, e in consecuentie de to li terra sembla diminuer se. Un Parisano es nu plu proxim a un angleso o a un germano quam il esset ante cent annus a un paisano frances.

Li civilisation tende vers unitá.

It existe solmen un scientie, a quel li erudites de omni nationes contribue, partú on studia li sam problemas per li sam procedes, per li sam instrumentes. Li laboratorias de America e Japan labora pri li sam questiones quam tis de Europa. Li observatorias del tot munde prepara un carte de ciel, in quel illi execute chascun un part. Un modern erudito es, si il vole o ne, li collaborator de omnes, qui in li tot munde cultiva li sam scientie. Ite existe, por chascun specialitá scientific, un micri communité de erudites, qui, amícos o rivales, conosse unaltru, secue li activitá de unaltru e reacte un a li altri.

Li scientie, quel es un, dómina un technica, quel anc es un. Chascun decovrition scientific changes li procedes de fabrication e li conditiones de production. E omni nov procede de fabrication es rapidmen conosset in li tot munde.

Li afferes commercial es international. Li industries de un branche conclude cartelles trans li frontieras. Li bancs del tot munde es alliat per comun operationes.

Li ovreros ha sentit, que, in regard a lor patrones, illi have identic interesses. Li formul „Laboreros de omni landes, unia vos“ ha evocat ecó in li classes de ovreros de omni landes.

Li rel-vias, li naves, queles fa possibil li relationes inter li homes, deve devenir simil, caus necessitá. Li postal servicie ha esset fortiat unificar se por conformar se secun li principies del union postal universal.

Li vestes deveni partú li sam. Li guerre ne ha impedit li feminin modes subir in li tot munde occidental presc li sam changes in li sam témpore.

Omnicos va uniformisar se.

Durant omni to li lingues, queles servi quam organes por li civilisation, es tre divers, illi deveni constantmen plu mult. Li conossenties del german, angles, hispan, frances e italian ne suffice plu a tis queles vole secuer li currentie del tot civilisation modern.

Chascun nation, quamcunc micri it es, vole haver su propri lingue de civilisation. Presc chascun nation de Europa ha obtenet autonomie de nu li conossentie de duant lingues ne suffice por secuer li civilisation de sol Europa.

Por experir li obstacules quel resulta de to, suffice transpassar un lingual frontiera. Por tis, doctos o practicos, qui deve secuer li currentie del labor fat in li munde, li diversitá del lingues del civilisation complíca li labor in un maniere íntolerabil. Li aprension de un scientie o technica deveni per chascun die plu laborosi, e li necessitá aprender divers lingues e sempre plu divers, adjunte un cargo, quel ne cessa far se plu e plu pesant.

In li sam gradu quam li civilisation deveni plu uniform, li lingues have a expresser li sam coses per materialmen different, ma parallel procedes. Li notiones ne varia con li paroles, queles expresse les. Li lingues de Europa per to quo illi expresse, tende a devenir li fidel calcationes de unaltru.

On save quel desfacilitás incontra un congress international pro li diversitá del lingues, ne solmen si it acte se pri un congress de homes con mediocri education, queles ne conosse foren lingues, ma anc li congresses de homes alt educat, nam quam rarmen illi ha havet témpore aprender parlar fluentmen un foren lingue! Li congresses de un partie, quam li socialistic, quel confesse internaitonalism, es fat tre desfacil per li necessitá traducter omnicos in adminim du lingues, e li deldgates del micri landes deve esser electet solmen inter tal homes, queles bon conosse un de ti lingues queles es usat in li congress. E it es ínevitabil haver un comun lingue por far possibil un ver discusssion. Por ti scop on besona un lingue, quel es facilmen aprensibil e applicabil e neutral. Solmen un lingue artificial responde a ti conditiones.

Li practic necessitá haver un lingue international es evident. E proque un tal lingue es possibil, it deve esser introductet tam bentost quam possibil.

(Secum A. Meillet, professor de „Collège de France.“)